ที่ตั้ง ปราสาทสระกำแพงใหญ่ ตั้งอยู่ในเขตการปกครองของบ้านกำแพง หมู่ที่ 1 ตำบล สระกำแพง อำเภออุทุมพรพิสัย  จังหวัดศรีสะเกษ 

ระยะทาง การเดินทาง หากเริ่มจากที่ว่าการอำเภออุทุมพรพิสัย  สามารถเดินทางโดยรถยนต์ตามทางหลวงหมายเลข 226 เส้นทางไปจังหวัดสุรินทร์ ระยะทางประมาณ 2 กิโลเมตร ถึงบ้านสระกำแพงเลี้ยวซ้านเข้าไปประมาณ 300 เมตร ก็จะถึงตัวปราสาท ซึ่งตั้งอยุ่ภายในวัดสระกำแพงใหญ่

ความสำคัญ  ปราสาทสระกำแพงใหญ่ สร้างขึ้นในศาสนาฮินดู และศาสนาพุทธแบบมหายานเพื่อเป็นที่ประดิษฐานเทวรูป จาการขุดแต่งบูรณปราสาทแห่งนี้ ของกรมศิลปากร เมื่อ พ.ศ.2532 ได้ค้นพบประติมากรรมสำริดขนาดใหญ่
 



เฉพาะองค์สูง 140 เซนติเมตร และรวมความสูงทั้งฐาน 180 เซนติเมตร ศาสตราจารย์หม่อมเจ้าสุภัทรดิส ดิศสกุล ให้ความเห็นว่าเป็นรูปของนันทิเกศวร หรือ นันทีศวร ลักษณะพิเศษ คือเป็นสำริดกะไหล่ทอง เดิมอาจตั้งอยู่หน้าปราสาทหลังกลางภายในมุขปราสาท เพราะโดยปกติจะประจำอยู่เทวาลัยของพระอิศวร ประติมากรรมชิ้นนี้เป็นศิลปะขอมแบบบาปวนตอนปลาย สำคัญมากนับเป็นประติมากรรมชิ้นเอกชิ้นหนึ่งที่พบในประเทศไทย ปัจจุบันจัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติพิมาย จังหวัดนครราชสีมา






ทับหลังเหนือประตูมุขด้านในสลักเป็นภาพพระอินทร์ทรงช้างเอราวัณอยู่บนแท่นเหนือเกียรติมุข มือทั้งสองของเกียรติมุขกำลังจับขาสิงห์ คายท่อนพวงมาลัยออกจากปาก

อายุปราสาทสระกำแพงใหญ่

จากจารึกปราสาทสระกำแพงใหญ่ ที่กรอบประตูระเบียงคต มีทั้งหมด 33 บรรทัด เนื้อความย่อมีดังนี้  พระกัมรเตงอัญศิวทาส คุณโทษพระสภาแห่งกัมรเตงชคตศรีพฤทเธศวร เมืองสดุกอำพิลร่วมกับข้าราชการคนอื่นๆ คือ กัมรเตง อัญขทุรอุปกัลปดาบส พระกัมรเตงอัญศิขเรสวัตพระธรรมศาสตร์  และ พระกัมรเตงอัญ ผู้ตรวจการ แต่ละปักษ์ ซื้อที่ดินซึ่งติดกับตระพัง   (สระน้ำ) เพื่อถวายให้แก่กัมรเตงชคตศรีพฤทเธศวร ในวันวิศุวสงกรานต์ ขึน 2 ค่ำ เดือน 5 มหาศักราช 964 (พ.ศ.1585)

ปราสาทสระกำแพงใหญ่ หรือ กัมรเตงชคตศรีพฤทเธศวร เป็นศาสนสถานขอมที่น่าจะสร้างขึ้นใน รัชสมัยพระเจ้าสุริยวรมันที่ 1 ช่วงเดียวกับการต่อเติมปราสาทเขาพระวิหาร ดังที่ปรากฏในจารึกปราสาทเขาพระวิหาร 1 ในราวปี พ.ศ.1581 ว่าศรีสุกรรมากำเสตงงิ นายช่างผู้สร้างแนวกำแพงที่ปราสาทเขาพระวิหารเป็นผู้สร้างแนวปราสาทสระกำแพงใหญ่ด้วย อีกไม่กี่ปีต่อมาคือ ราวปี พ.ศ.1585 พระกมรเตงอัญศิวทาสแห่งเมืองสดุกอำพิลเพิ่มอีก

 และนี่คือรูปปั้นเปตร  ทีทางวัดได้จัดทำขึ้นเพื่อให้ทุกนที่เข้าไปเยี่ยมชมวัดได้ รับรู้ถึงความผิดชอบชั่วดี  



ขอขอบคุณ :  วัดสระกำแพงใหญ่  
เว็บไซด์  :  http://www.mistercleanweb.com